ŚLUBNE POCHODZENIA potomstwa z nieważnego małżeństwa

Czasami pojawia się pytanie: czy dziecko/dzieci, które przychodzą na świat z małżeństwa, które zostało uznane za nieważne jest ślubne, czy nie. Naturalnie w dobie współczesnej postawiona kwestia nie stanowi większego problemu, jeśli chodzi o podejście do dzieci pochodzących ze związków zawartych wyłącznie na sposób cywilny czy z wolnych związków ich rodziców, to jednak treść pytania jak i odpowiedź może wydawać się interesująca.

Z jednej strony, istnieje domniemanie prawne, wg którego uznaje się małżeństwo za ważnie zawarte, z drugiej strony, istota procesu o stwierdzenie/orzeczenie nieważności małżeństwa polega na uznaniu, iż ono od początku było nieważnie zawarte, gdyż gdyby było inaczej, to musielibyśmy mówić o jego unieważnieniu. Teraz widzimy więc zasadność poniesionej w temacie kwestii, gdyż mamy do czynienia z sytuacją, iż dziecko zostaje poczęte czy przychodzi na świat właśnie z nieważnie od początku zawartego małżeństwa. Nawet treść przytoczonego powyżej domniemania prawnego nie jest tu za bardzo pomocą, zwłaszcza gdy uwzględnia się już czas po wydaniu wyroku/wyroków pozytywnych. Inaczej sytuacja przedstawia się przy instytucji rozwiązania małżeństwa, gdyż rozwiązanie dotyczy nie związków zawartych nieważnie, a małżeństw ważnych (!).

W jaki sposób zatem w prawie uznaje się mimo wszystko ślubne pochodzenie takiego dziecka? Przytaczanie argumentów typu: dziecko nie jest winne sytuacji jest owszem prawidłowe, ale nie pomaga w sposób merytoryczny odpowiedzieć na postawione zapytanie. Można iść także w jeszcze inną stronę: iż trzeba odróżnić sytuację w ogóle zawarcia przez Strony małżeństwa na forum kościelnym od sytuacji braku tego faktu. Owszem następuje zawarcie małżeństwa nieważnego, ale też Strony często nie są tego świadome. Naturalnie nie oznacza to, że brak wiedzy pociąga za sobą ważność zawiązanego węzła, ale jest to jakieś rozwiązanie. Jednak, kolokwialnie mówiąc, „gorzej” jest, gdy obie Strony są świadome nieważnie zawartego przez siebie ślubu.

Prywatnie wychodzę z założenia, iż wniosek o ślubnym pochodzeniu z nieważnego małżeństwa wynika z dużo wcześniejszej mentalności, kiedy to nieślubne dziecko było gorzej traktowanie i bynajmniej nie tylko na płaszczyźnie moralnej, prywatnej, gdyż tego typu pochodzenie pociągało za sobą skutki prawne, stąd „usprawiedliwienie” ślubnego pochodzenia dziecka z nieważnego małżeństwa. Problem można rozwiązać natomiast w ten sposób, iż uczyni się różnicę pomiędzy: nieważnym małżeństwem, czyli związkiem, które zostało zawarte, stąd mowa o ślubnym pochodzeniu, gdyż fakt ślubu zaistniał od sytuacji małżeństwa, które wg prawa kanonicznego nie jest małżeństwem, nigdy bowiem nie zaistniało.